Του Κωνσταντίνου Σ, Γιάντσιου : Πώς ο Αντώνης Κονταράτος Έσωσε το Apollo 13 το 1970 και Γέννησε το ΕΚΑΒ
Η ιστορία της κατάκτησης του διαστήματος είναι γεμάτη με ονόματα όπως ο Neil Armstrong και ο Buzz Aldrin. Όμως, πίσω από τις λάμπες της δημοσιότητας, στις σκιές του Κέντρου Ελέγχου στο Χιούστον, υπήρξαν ελληνικά μυαλά που καθόρισαν την τύχη της ανθρωπότητας πέρα από την ατμόσφαιρα. Ο κορυφαίος ανάμεσά τους; Ο Αντώνης Κονταράτος.
Ο Άνθρωπος που «Έφτιαξε» Αέρα από το Μηδέν
Τον Απρίλιο του 1970, ο κόσμος παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα το δράμα του Apollo 13. Με μια κατεστραμμένη δεξαμενή οξυγόνου, οι αστροναύτες πέθαιναν αργά από το ίδιο τους το διοξείδιο του άνθρακα.
Ο Αντώνης Κονταράτος, ως επικεφαλής της Βιοδιαστημικής Φυσιολογίας της NASA, ήταν ο άνθρωπος που έπρεπε να λύσει το αδύνατο: Να χωρέσει ένα τετράγωνο φίλτρο σε μια στρογγυλή τρύπα. Με τη δική του καθοδήγηση, οι αστροναύτες κατασκεύασαν τον περίφημο «αντάπτορα» από χαρτόνια και μονωτική ταινία. Χωρίς τους δικούς του ακριβείς υπολογισμούς για την αντοχή του ανθρώπινου πνεύμονα, το πλήρωμα δεν θα είχε επιστρέψει ποτέ.
Από το Χιούστον στους Ελληνικούς Δρόμους: Η Γέννηση του ΕΚΑΒ
Όταν ο Κονταράτος επέστρεψε στην Ελλάδα, δεν επαναπαύτηκε στις δάφνες του. Μετέφερε τη «διαστημική» οργάνωση στην ελληνική πραγματικότητα.
Η Κληρονομιά του: Ήταν ο αρχιτέκτονας του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ).
Η Φιλοσοφία του: Εφάρμοσε τα πρωτόκολλα διαχείρισης κρίσεων της NASA στα ασθενοφόρα, οργανώνοντας για πρώτη φορά ένα σύστημα που δεν μετέφερε απλώς ασθενείς, αλλά παρείχε ιατρική φροντίδα καθ' οδόν.
Οι Άλλοι «Κρυφοί» Έλληνες της NASA
Δεν ήταν όμως μόνο ο Κονταράτος. Η Σελήνη έχει «ελληνικά αποτυπώματα» παντού:
Φανούρης Βίτνος: Ο άνθρωπος που σχεδίασε το σύστημα σύνδεσης των διαστημοπλοίων.
Βασίλειος Παπαζάχος: Συνέβαλε στην επιλογή των σημείων προσσελήνωσης.
Ανδρέας Τσάκωνας: Ειδικός στην υδροδυναμική που βοήθησε στον σχεδιασμό των πυραύλων Saturn V.
Γιατί Παραμένουν Άγνωστοι;
Είναι το μεγάλο «γιατί». Πώς γίνεται άνθρωποι που τιμήθηκαν με το Μετάλλιο της Ελευθερίας από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ να είναι άγνωστοι στη χώρα τους;
Η Ταπεινότητα του Επιστήμονα: Ο Κονταράτος ανήκε στην παλιά σχολή επιστημόνων που θεωρούσαν τη δόξα «θόρυβο». Για εκείνον, η σωτηρία των αστροναυτών ήταν απλώς μια επιτυχημένη εξίσωση.
Η Έλλειψη Εθνικής Μνήμης: Η Ελλάδα συχνά εστιάζει στους πολιτικούς ή στους καλλιτέχνες, αφήνοντας τους τεχνοκράτες και τους επιστήμονες στο περιθώριο της ιστορίας.
Το «Brain Drain» της Εποχής: Δούλεψαν σε μια εποχή που η επικοινωνία ήταν δύσκολη. Τα επιτεύγματά τους θεωρούνταν «αμερικανικά» και όχι ελληνικά, παρόλο που η ψυχή και το μυαλό τους δεν έφυγαν ποτέ από το Αιγαίο.
Επίλογος: Ο Αντώνης Κονταράτος έφυγε από τη ζωή το 2009. Μπορεί το όνομά του να μην φιγουράρει στα σχολικά βιβλία, αλλά κάθε φορά που ένα ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ σώζει μια ζωή ή κάθε φορά που κοιτάμε το "Dorsum Thera" στη Σελήνη, η σοφία του είναι εκεί, παρούσα και ζωντανή.
Είναι χρέος μας να τους θυμόμαστε, γιατί αυτοί οι άνθρωποι απέδειξαν ότι η Ελλάδα δεν έχει σύνορα – φτάνει μέχρι τα άστρα.
