Ευρώπη, γεωπολιτική και αξίες: ο ρόλος της Ελλάδας από τη βάση της κοινωνίας

 

Του Κωνσταντίνου Σ Γιάντσιου 

Οι πρόσφατες αναφορές στα κείμενα εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών δεν στρέφονται εναντίον της Ευρώπης. Καταγράφουν όμως μια βαθιά ανησυχία: η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, όχι μόνο γεωπολιτικά αλλά και αξιακά.

Η Ευρώπη εμφανίζει αδυναμίες στη στρατηγική της άμυνα, στη γεωπολιτική συνοχή, στη διαχείριση του μεταναστευτικού και –κυρίως– στη διατήρηση ενός κοινού αξιακού πλαισίου. Οι ίδιες οι ΗΠΑ τονίζουν πλέον ότι χωρίς κοινωνική συνοχή, χωρίς σταθερές αξίες, καμία ένωση κρατών δεν μπορεί να σταθεί ισχυρή.

Στο πλαίσιο αυτό, επανέρχονται στο προσκήνιο έννοιες που για χρόνια θεωρήθηκαν ξεπερασμένες, αλλά σήμερα αποδεικνύονται επίκαιρες: η οικογένεια, το έθνος-κράτος, η κοινωνική συνοχή και η ευθύνη του πολίτη. Όχι ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως βάση σταθερότητας σε μια περίοδο αβεβαιότητας.

Από την εμπειρία μου στην τοπική αυτοδιοίκηση γνωρίζω ότι οι αξιακές κρίσεις αποτυπώνονται πρώτα στην καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών. Εκεί φαίνεται αν η κοινωνία αντέχει, αν υπάρχει συνοχή, αν η οικογένεια στηρίζεται, αν το τοπικό κράτος –ο δήμος– μπορεί να λειτουργήσει ως κύτταρο δημοκρατίας και αλληλεγγύης.

Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφίας και ιστορίας, βρίσκεται σε κομβικό σημείο. Δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως λειτουργεί σήμερα, δεν μπορεί από μόνη της να εγγυηθεί την ασφάλεια και τη σταθερότητα της χώρας μας.

Γι’ αυτό η στρατηγική σχέση της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι επιλογή ιδεολογίας, αλλά επιλογή ευθύνης. Δεν αναιρεί την ευρωπαϊκή μας πορεία· την συμπληρώνει, σε μια εποχή που η Ευρώπη καλείται να ξαναβρεί τον προσανατολισμό της.

Η απάντηση, όμως, δεν μπορεί να είναι μόνο στρατιωτική ή διπλωματική. Είναι και πολιτιστική. Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδεί τον ρόλο της οικογένειας, του έθνους-κράτους και της πολιτισμικής της ταυτότητας ως στοιχεία δύναμης και όχι αδυναμίας.

Η Ελλάδα, με τη μακραίωνη ιστορική της συνέχεια και τη ζωντανή της τοπική αυτοδιοίκηση, μπορεί να συμβάλει σε αυτή τη συζήτηση με ρεαλισμό και αυτοπεποίθηση. Από τις τοπικές κοινωνίες και τον πολιτισμό μπορεί να ξεκινήσει η ανασύνταξη μιας Ευρώπης που δεν φοβάται την ταυτότητά της.

Ο Αστιγξ και το “Σείταν μπαπορ” που τρόμαζε την Οθωμανική Αυτοκρατορία

 

 Του Κωνσταντίνου Σ Γιάντσιου 

 Ο Άγγλος ναύαρχος Αστιγξ, από αριστοκρατική οικογένεια, θα μπορούσε να ζήσει άνετα στην πατρίδα του.

Όταν όμως ανακοίνωσε ότι θα πάει να πολεμήσει για την Ελλάδα, ο πατέρας του τον αποκήρυξε και τον αποκληρωσε.

Κι όμως, ο Αστιγξ δεν έκανε πίσω.

Ήρθε με το πλοίο του, την Καρτερία — το πρώτο ατμοκίνητο πολεμικό που μπήκε ποτέ σε μάχη.

Οι Τούρκοι το έλεγαν “Σείταν μπαπορ”, το διαβολεμένο βαπόρι.

Μόλις το έβλεπαν, το έβαζαν στα πόδια.

Το 1827, στην ναυμαχία στον Κόλπο της Ιτέας (Αγκάλης), η Καρτερία συνέτριψε τον τουρκικό στόλο.

Ο Αστιγξ τραυματίστηκε βαριά και πέθανε το 1828 στη Ζάκυνθο.

Παρόλα αυτά, το πλοίο του συνέχισε να ταξιδεύει έναν χρόνο ακόμα, και οι Τούρκοι δεν έμαθαν  ότι ο καπετάνιος είχε πεθάνει.

Έναν χρόνο αργότερα, στον Πόρο, έγινε η ταφή του με την παρουσία του Ιωάννη Καποδίστρια.

Την ίδια εποχή χάθηκαν και άλλοι μεγάλοι:

Καραϊσκάκης, Ανδρούτσος, Παλαιών Πατρών Γερμανός.

Αν ζούσαν, ίσως να μην τολμούσαν ποτέ να δολοφονήσουν τον Κυβερνήτη.

Σήμερα, πολλοί από αυτούς τους ήρωες υποτιμώνται ή ξεχνιούνται.

Κι όμως, χωρίς αυτούς, η Ελλάδα δεν θα είχε σταθεί όρθια.

  

Όποιος θέλει, μπορεί να επισκεφθεί την οδό Φιλελλήνων στην Αθήνα, όπου βρίσκεται και η Αγγλικανική Εκκλησία — ένα σημείο που θυμίζει την παρουσία των φιλελλήνων και την προσφορά ανθρώπων όπως ο ναύαρχος Αστιγξ.

Η Ελλάδα σώθηκε και από εκείνους που δεν ήταν Έλληνες, αλλά έγιναν με την καρδιά τους, ωστόσο ακόμη και σήμερα υπάρχουν ραγιάδες που λένε ή Ελλάδα είναι μικρή.