Ας θέσουμε τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Σ Γιάντσιος
Μια διαπίστωση που αγγίζει την καρδιά της αναπτυξιακής πραγματικότητας όχι μόνο της περιοχής, αλλά συχνά και ολόκληρης της χώρας.
Η αντίθεση ανάμεσα στην καθημερινότητα (που απαιτεί διαχείριση) και στα μεγάλα έργα (που απαιτούν όραμα και στρατηγική) είναι εμφανής στην ανατολική πλευρά του Ολύμπου.
Αν αναλύσουμε την κατάσταση «ψύχραιμα και ρεαλιστικά», οι λόγοι που αυτά τα εμβληματικά έργα —από τη μαρίνα και το τελεφερίκ, μέχρι την ανάδειξη των Λειβήθρων (ως πόλη του Ορφέα), το Μουσείο Ορφέα και τις μεγάλες αθλητικές υποδομές— μένουν στα χαρτιά, συνοψίζονται σε συγκεκριμένες παθογένειες:
Η παγίδα της «Διαχείρισης» έναντι του «Οράματος»
Οι δήμοι στην Ελλάδα συχνά αναλώνονται —και ενίοτε εγκλωβίζονται— στην καθημερινότητα: καθαριότητα, επούλωση λακκουβών, μικροβελτιώσεις. Αυτά είναι απαραίτητα για την επιβίωση, αλλά δεν συνιστούν αναπτυξιακή πολιτική.
Όταν η ενέργεια και οι πόροι μιας διοίκησης απορροφώνται πλήρως από το «σήμερα», δεν περισσεύει χρόνος, πολιτικό κεφάλαιο ή εξειδικευμένο προσωπικό για να σχεδιαστεί το «αύριο».
Το έλλειμμα Στρατηγικού Planning και Ώριμων Μελετών
Για να έρθει μια μεγάλη επένδυση, να χρηματοδοτηθεί ένα κλειστό γήπεδο της τάξης Τ11 από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού ή να εγκριθεί ένα master plan για μαρίνα στη Λεπτοκαρυά, απαιτούνται ώριμες μελέτες.
Περιβαλλοντικές μελέτες, χωροταξικές αδειοδοτήσεις, οικονομοτεχνικά σχέδια.
Η προετοιμασία αυτών των φακέλων κοστίζει ακριβά και παίρνει χρόνια. Χωρίς έτοιμους, «ώριμους» φακέλους στα συρτάρια, κανένα υπουργείο και κανένας μεγάλος επενδυτής δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσει ένα έργο, όσο ωραίο κι αν ακούγεται ως ιδέα.
Η Γραφειοκρατία και η Πολυδιάσπαση Αρμοδιοτήτων
Έργα όπως το τελεφερίκ στον Όλυμπο ή η δημιουργία υποδομών για υδροπλάνα δεν εξαρτώνται μόνο από έναν Δήμο.
Εμπλέκονται , Το Υπουργείο Περιβάλλοντος (λόγω του καθεστώτος προστασίας του Ολύμπου ως Εθνικού Δρυμού και Μνημείου Φύσης).
Το Υπουργείο Πολιτισμού (για αρχαιολογικούς χώρους όπως τα Λείβηθρα και το Δίον).
Το Υπουργείο Ναυτιλίας (για τις λιμενικές υποδομές).
Αυτός ο γραφειοκρατικός λαβύρινθος απαιτεί στελέχη με τεράστια εμπειρία στη δημόσια διοίκηση και «πείσμα» για να ξεπεραστούν τα εμπόδια. Συχνά, η έλλειψη συντονισμού μεταξύ Δήμου, Περιφέρειας και Κεντρικής Διοίκησης οδηγεί σε τέλμα.
Η Μυθολογία και η Ιστορία ως «Διακοσμητικά στοιχεία» και όχι ως Brand
Ο Ορφέας, τα Λείβηθρα, το Δίον , ο Όλυμπος και οι «Κατοικίες των Θεών» αποτελούν ένα παγκόσμιο brand name. Ωστόσο, στην πράξη, αντιμετωπίζονται συχνά με μια τοπικιστική ή αποσπασματική προσέγγιση (π.χ. απλές εκδηλώσεις ή φεστιβάλ) και όχι ως ένα ενιαίο, ολιστικό προϊόν πολιτιστικού τουρισμού διεθνούς εμβέλειας. Λείπει η σύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας (των ανασκαφών) με την τουριστική αγορά και την επιχειρηματικότητα, ώστε να δημιουργηθεί, για παράδειγμα, ένα θεματικό μυθολογικό πάρκο που θα προσέλκυε επενδύσεις.
Είναι και η Έλλειψη Χωροθέτησης για Μεγάλες Επενδύσεις
Για να έρθει ένας μεγάλος επενδυτής στον αθλητισμό ή στον τουρισμό, πρέπει ο Δήμος να έχει ξεκάθαρο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ). Πρέπει να ξέρει ο επενδυτής εκ των προτέρων πού επιτρέπεται να χτίσει, τι συντελεστή δόμησης έχει και ότι δεν θα μπλέξει σε δικαστικές διαμάχες για τα επόμενα 20 χρόνια. Τα καθυστερημένα ή παρωχημένα πολεοδομικά σχέδια διώχνουν τα μεγάλα κεφάλαια.
Τι χρειάζεται για να αλλάξει αυτό;
Για να αποκτήσει η ανατολική ενότητα τη διεθνή ακτινοβολία που της αξίζει, η προσέγγιση πρέπει να αλλάξει ριζικά:
Συνεργασίες ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημόσιου & Ιδιωτικού Τομέα): Ο Δήμος δεν μπορεί να σηκώσει το οικονομικό βάρος μιας μαρίνας ή ενός τελεφερίκ. Πρέπει να λειτουργεί ως διευκολυντής (facilitator), προσφέροντας τη γη και τις αδειοδοτήσεις, και αφήνοντας την κατασκευή και λειτουργία σε ιδιώτες.
Δημιουργία «Task Force» Μεγάλων Έργων: Χρειάζεται μια ειδική ομάδα επιστημόνων και τεχνοκρατών μέσα στον Δήμο (ή σε συνεργασία με την Περιφέρεια) που θα ασχολείται αποκλειστικά με τη σύνταξη μελετών και τη διεκδίκηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αποκομμένη από τη μιζέρια της καθημερινότητας.
Ενιαία Ταυτότητα (Destination Branding): Ο Όλυμπος, το Δίον, τα Λείβηθρα και η ακτογραμμή της Πιερίας πρέπει να πλασαριστούν στη διεθνή αγορά ως ένας ενιαίος προορισμός 365 ημερών (Βουνό, Ιστορία, Μύθος, Θάλασσα).
Η δυναμική υπάρχει, η γεωγραφική θέση είναι στρατηγική και η ιστορική κληρονομιά ασύλληπτη. Αυτό που λείπει είναι η μετάβαση από την πολιτική της «συντήρησης» στην πολιτική της «διεκδίκησης και της μεγάλης κλίμακας».
